درمان کمردرد، دیسک کمر و سیاتیک در بارداری

bardari

صرف نظر از چندمین بارداری مادر، لازم است نکات متعدد در طول بارداری مورد توجه قرار گرفته و آمادگی لازم برای این شرایط وجود داشته باشد. متاسفانه، در بسیاری از مواقع بارداری مادر با درد در ناحیه کمر و درد سیاتیک همراه است. در حقیقت 3 نفر از هر 4 زن باردار با درد در ناحیه کمر مواجه شده و این شرایط برای مدت طولانی ادامه می‌یابد! به منظور پیشگیری از کمر درد یا کاهش درد ناشی از سیاتیک، در این مطلب پاسخ‌های مشخص برای علایم دیسک کمر ارائه گردیده و توصیه‌های لازم برای برخورد با این شرایط و جلوگیری از آن ارائه شده است.

خوشبختانه، امروزه از روش‌های مناسب برای پیشگیری از درد در ناحیه کمر در طول دوره بارداری و کاهش علائم و ناراحتی ناشی از آن می‌توان استفاده کرد. به خاطر داشته باشید در صورتی که درد کمر و/ یا سیاتیک آغاز شد، لازم است ابتدا با متخصص فیزیوتراپی در این رابطه صحبت شود. به این ترتیب متخصص فیزیوتراپی می‌تواند از روش‌های درمان با کمترین سطح تهاجم برای رفع مشکل استفاده کند. برخی از این روش‌ها عبارت‌اند از:

  • فیزیوتراپی با انجام تمرین‌های حرکتی و کششی بی‌خطر برای دوره بارداری
  • گرما و سرما درمانی
  • استفاده از روش‌های ماساژ درمانی مناسب برای قبل از به دنیا آوردن کودک

برای کسب اطلاعات بیشتر و هماهنگی جلسه ملاقات لطفاً از طریق شماره‌های 03132367465 - 03132330382 با همکاران ما تماس حاصل فرمایید.

انواع درد در ناحیه کمر در طول دوره بارداری


انواع اصلی درد در ناحیه کمر در طول دوره بارداری به شرح زیر هستند:

  • درد خفیف تا متوسط در ناحیه وسط و پایین کمر در هنگام ایستادن یا نشستن
  • درد شدید در ناحیه لگن و باسن
  • درد قابل توجه در ناحیه کمر در هنگام دراز کشیدن بر روی تخت

دلایل ایجاد درد در ناحیه کمر در طول دوره بارداری


تغییرات ایجاد شده در طول دوره بارداری می‌تواند بیش از ایجاد تغییرات فیزیکی ظاهری در بدن فرد بوده و باعث ایجاد شرایط و ناراحتی‌های خاص برای مادر شود. برخی از مهم‌ترین دلایل ایجاد درد در ناحیه کمر در طول دوره بارداری به شرح زیر هستند:

افزایش وزن (13 کیلو یا بیشتر)

افزایش وزن بدن و سطح استرس باعث وارد شدن فشار به دیسک‌ها شده و برآمدگی یا فتق دیسک را در ناحیه پایین کمر به همراه دارد. به همین خاطر درد در ناحیه کمر و پا (برای مثال درد سیاتیک در بارداری) از عوارض عادی دوره بارداری هستند.

تغییر در مرکز ثقل بدن

با بزرگ‌تر شدن رحم و جنین، مرکز ثقل بدن تغییر می‌کند. گاهی اوقات، با بزرگ شدن جنین در ناحیه لگن، اعصاب نخاعی در ستون فقرات که به عصب سیاتیک منتهی می‌شوند تحت فشار قرار گرفته و ملتهب می‌گردند. این شرایط یکی از دلایل دیگر ایجاد درد در ناحیه کمر و مشاهده عوارض سیاتیک در خانم‌های باردار است.

تغییرات هورمونی

تغییرات هورمونی دومین دلیل اصلی ایجاد درد در ناحیه کمر در طول دوره بارداری است. در حقیقت در طول دوره سه ماهه اول بارداری، سطح هورمون پروژسترون (یک هورمون که عملکرد رحم را تحریک می‌کند) افزایش یافته و این شرایط باعث شل و آزاد شدن رباط‌ها و بافت‌های بدن در طول دوره بارداری می‌شود. در طول سه ماهه دوم بارداری، بدن مادر یک هورمون دیگر به نام رلاکسین ترشح می‌کند که در عمل به رباط‌های بین عضلات دور لگن کمک می‌کند بازتر شده و فضای بیشتری را برای کودک ایجاد کنند. این هورمون‌ها دارای تاثیر مشخص بر وضعیت بدن مادر بوده و باعث شل شدن اتصال رباط‌ها و بافت‌های بدن در ناحیه کمر می‌شوند. در ادامه این شرایط می‌تواند درد در ناحیه کمر را برای مادر ایجاد کند.

ابتلا به سندروم پیریفورمیس در نتیجه افزایش وزن

عضلات پیریفورمیس (قرار گرفته در ناحیه باسن) به حرکت‌های ران کمک می‌کنند. سندروم پیریفورمیس زمانی ایجاد می‌شود که این عضلات به عصب سیاتیک آسیب وارد کنند. عصب سیاتیک از باسن عبور کرده و به ناحیه ران امتداد پیدا می‌کند.

ایجاد شرایط سیاتیک به خاطر افزایش وزن

با وجودی که علت بی‌حسی در ناحیه پا معمولاً مسئله‌ای نگران کننده نیست، این شرایط می‌تواند نشان دهنده تحت فشار قرار گرفتن عصب سیاتیک یا سایر اعصابی باشد که از ستون فقرات به ناحیه پایین بدن امتداد یافته‌اند. درد عصب سیاتیک یکی از مشکلات رایج در طول دوره بارداری است و فرد احتمالاً می‌تواند با استفاده از خدمات متخصصان درمان دستی یا متخصصان فیزیوتراپی به رفع مشکل خود کمک کند. به هر حال در صورتی که با بی‌حسی، احساس سوزش، درد شدید یا درد به صورت تیر کشیدن در ناحیه باسن، پاها، یا لگن مواجه شدید، لازم است در این رابطه با پزشک معالج خود تماس بگیرید تا به این ترتیب از بی‌خطر بودن شرایط برای خود مطمئن شوید.

درد پراکنده (گاه و بیگاه)

در صورتی که درد کمر به صورت یکباره و شدید (بدون دلیل مشخص) ایجاد شود، لازم است شرایط مادر برای تعیین احتمال نادر ابتلا به پوکی استخوان و آرتروز ستون فقرات در طول دوره بارداری مورد بررسی قرار گیرد. علاوه بر این، در صورتی که فرد با درد در ناحیه کمر پس از یک آسیب‌دیدگی فیزیکی همچون زمین خوردن یا تصادف رانندگی مواجه شود، لازم است بلافاصله با پزشک در این رابطه ملاقات شود تا از وارد نشدن آسیب جدی به مادر یا جنین اطمینان حاصل گردد.

فتق دیسک

فتق دیسک در طول دوره بارداری می‌تواند درد بیشتری برای مادر به همراه داشته باشد. این شرایط مسئله‌ای نسبتاً عادی در طول دوره بارداری است که به خاطر افزایش وزن و نیز افزایش فشار وارد شده به ستون فقرات ایجاد می‌شود. در برخی موارد، زنان باردار با علائم فتق دیسک مواجه نشده یا متوجه ایجاد این شرایط برای خود نمی‌شوند. با این وجود، فتق دیسک می‌تواند باعث ایجاد درد شدید برای خانم‌های باردار شده و این درد و ناراحتی‌های مربوط به آن معمولاً پس از به دنیا آمدن نوزاد تشدید خواهد شد.

درمان درد کمر، سیاتیک و فتق دیسک


به این منظور لازم است همکاری نزدیک با پزشک یا متخصص فیزیوتراپی وجود داشته باشد. در صورتی که درد در ناحیه کمر آغاز شد، لازم است در ارتباط با روش‌های درمان مناسب برای رفع مشکل با متخصص فیزیوتراپی صحبت شود. برخی از توصیه‌های قابل توجه در این شرایط به شرح زیر هستند:

توجه به نحوه قرارگیری بدن

حالت ایستادن مادر در این شرایط لازم است صاف بوده، شانه‌ها عقب قرار گرفته، ناحیه باسن در طول کمر و بدن قرار داشته و از خم شدن به جلو خودداری گردد.

استفاده از بالش

سعی کنید از یک بالش با اندازه استاندارد یا بالش کودک برای خوابیدن راحت‌تر خود استفاده کنید. به این منظور بالش را می‌توان بین زانوها یا زیر شکم برای ایجاد حمایت لازم قرار داد.

bardari1

دوش گرفتن یا حمام کردن با آب گرم می‌تواند به کاهش درد در ناحیه کمر کمک کند

به هر حال، خانم‌های باردار می‌بایست از مصرف برخی روغن‌های معطر (رایحه درمانی و شمع) همچون ریحان، ارس یا سرو کوهی، نعناع، رزماری، و بادیان خطایی خودداری کنند. در حقیقت مصرف برخی از این موارد می‌تواند عوارض جانبی برای مادر و جنین به همراه داشته باشد.

bardari2تمرین‌های حرکتی

تمرین‌های حرکتی در طول دوره بارداری از اهمیت خاص برخوردار بوده و به‌طور مشخص تمرکز این تمرین‌ها بر عضلات ناحیه کمر و شکم می‌باشد. امروزه تمرین‌های حرکتی متعدد برای خانم‌های بارداری طراحی شده و از طریق آن‌ها امکان کاهش درد در ناحیه کمر وجود دارد. به همین خاطر برای اطلاع از این تمرین‌ها و تهیه یک برنامه درمانی مناسب لازم است با پزشک در این رابطه ملاقات و صحبت شود.

  • تمرین‌های کششی پایین کمر

bardai3

  • تمرین‌های کششی از پشت

bardari4

  • تمرین‌های کششی از پشت با استفاده از توپ فیزیوتراپی

bardari5

  • تیلت لگن در حالت ایستاده

bardari6

  • تیلت لگن با استفاده از توپ فیزیوتراپی

bardari7

  • حرکت چرخش در ناحیه لگن

bardari8

حرکت‌های یوگا قبل از تولد نوزاد

تمرین‌های یوگا قبل از تولد نوزاد می‌تواند به کشش و تغییر وضعیت عضلات کمک کرده، انعطاف‌پذیری عضلات را حفظ کرده، قدرت تعادلی و وضعیت چرخش خون بدن را بهبود بخشیده ، و باعث آزادسازی تاندون‌ها شود. تنفس عمیق یک بخش مهم از این تمرین‌ها است و می‌تواند مزایای مشخص برای مادر و کودک به همراه داشته باشد. علاوه بر این تنفس عمیق می‌تواند به مادر برای به دنیا آوردن نوزاد نیز کمک کند. با ترکیب این حرکت‌ها با تمرین‌های قلبی عروقی همچون راه رفتن و یا شنا کردن، می‌توان وزن مادر را کنترل کرده و شرایط نوزاد را در وضعیت مناسب حفظ نمود. در صورت تمایل به انجام این تمرین‌ها لازم است با پزشک درباره مناسب بودن آن‌ها برای شرایط خاص مادر صحبت شود.

bardari9

ماساژ درمانی و درمان دستی

ماساژ درمانی قبل از تولد نوزاد می‌تواند به کاهش درد و گرفتگی کمک کند. به این ترتیب متخصصان ماساژ درمانی دارای تجربه مناسب برای از بین بردن دلیل درد در ناحیه کمر در طول دوره بارداری هستند. به این ترتیب استفاده از این روش می‌تواند باعث کاهش تشویش (از طریق کمک به تثبیت سطح هورمون‌ها)، بهبود درد در ناحیه کمر، درد لگن و ران، بهبود چرخش خون و عملکرد سیستم گوارش، و کمک به از بین رفتن خستگی شود.

bardari10

شرایط ارگونومی: در محل کار، خانه، و زمان استراحت


  1. عضلات ناحیه پایین کمر و پاها بیشترین تاثیر را در حفظ تعادل بدن دارند. به هر حال در طول دوره بارداری ایستادن ساده یا راه رفتن نیز می‌تواند برای فرد دشوار باشد. همچنین ناحیه دست‌ها و پاها ممکن است در این زمان دچار ورم شوند. در نتیجه معمولاً به خانم‌های باردار توصیه می‌شود به مقدار کافی استراحت کرده و پاهای خود را در هنگام استراحت بالا نگه دارند.

bardari11

  1. یک میز و صندلی با طراحی مناسب می‌تواند از ستون فقرات و پاها حفاظت کرده و راحتی بیشتری را در هنگام کار برای مادر ایجاد کند. همچنین لازم است مادر به صورت منظم نحوه نشستن و ایستادن خود را عوض نماید.

bardari12

  1. در صورتی که انجام فعالیت نیازمند نشستن باشد، لازم است به صورت مرتب فعالیت متوقف شده و مادر قدم بزند. در حقیقت راه رفتن باعث کاهش ورم ایجاد شده از طریق افزایش جریان خون در بدن و جلوگیری از کمردرد در بارداری می‌شود.

baradari13

  1. برای بلند کردن مناسب اجسام، بهتر است مادر زانوهای خود را خم کرده و با کمک آن‌ها اجسام را بلند کند. به این ترتیب نباید از عضلات کمر برای این کار استفاده شود. در این شرایط لازم است تا حد ممکن کمر صاف باشد. همچنین مادر می‌بایست از عضلات پا برای ایستادن استفاده کرده و اشیاء را نزدیک به بدن خود نگه دارد.

bardari14