درمان شکستگی استخوان مچ پا با فیزیوتراپی و ورزش

کلینیک طب فیزیکی و توانبخشی قصر
۱۸ فروردین ۱۴۰۳

صدمات مچ پا به عنوان یکی از شایع‌ترین آسیب‌های استخوانی و مفصلی شناخته می‌شوند. علائم معمول شامل شدت درد، محدودیت در حرکت و نگرانی از شکستگی استخوان می‌باشد که ممکن است باعث شود فرد به بخش مراقبت‌های ویژه مراجعه کند. مفصل مچ پا از سه استخوان تشکیل شده است: درشت نی (استخوان ساق پا)، نازک نی (استخوان کوچکتر موازی درشت نی در ساق پا) و قوزک پا (بخش انتهایی هر دو استخوان نازک نی و درشت نی که به آن قوزک پا نیز گفته می‌شود). این سه استخوان، بخش استخوانی مفصل مچ پا را تشکیل می‌دهند. مفصل مچ پا با رباط‌هایی که این سه استخوان را در جای خود نگه می‌دارند، ثابت شده است. وقتی که فشار و ضربه‌ای قوی بر روی مفصل مچ پا اثر می‌گذارد، ممکن است مفصل مچ پا آسیب ببیند. درد در مچ پا معمولاً یکی از علائم شایع آسیب و شکستگی مچ پا است. علاوه بر این، التهاب و ورم نیز اطراف مفصل مچ پا قابل مشاهده است. نوع شکستگی و نیاز به تثبیت مفصل، نوع آتل و گچ مورد استفاده و مدت زمانی که مچ پا باید در گچ قرار بگیرد، بستگی به شرایط خاص هر فرد دارد.

پس از تشخیص وجود شکستگی در مچ پای بیمار، متخصصین ما در کلینیک طب فیزیکی و توانبخشی کلینیک قصر، بسته به ‌شدت شکستگی مچ پا، در صورتیکه علاوه بر شکستگی، دررفتگی نیز در مچ پای بیمار مشاهده شود، از تکنیک جا اندازی بسته یا باز برای قرار دادن مچ پا در محل درست خود، استفاده خواهند کرد و پس از گچ گرفتن و همچنین باز کردن گچ، جهت کاهش درد و بهبود عملکرد حرکتی مچ پا، تمرینات ورزشی و تکنیکهای مختلف توانبخشی را توصیه خواهند نمود. جهت کسب اطلاعات بیشتر، مشاوره با متخصصین ما یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌‌های ۰۳۱۳۲۳۶۷۴۶۵ – ۰۳۱۳۲۳۳۰۳۸۲ تماس حاصل فرمایید.

علت

وقتی فشاری بیش از استحکام عناصر مچ پا به آن وارد می‌شود، مفصل مچ پا دچار آسیب و شکستگی می‌شود.

اگر فقط رباط‌ها باز یا پاره شوند، مچ پا پیچ خورده است.
اگر یک استخوان باز یا شکسته شود، مچ پا شکسته شده است.
شکستگی مچ پا می‌تواند همزمان با پارگی رباط‌ها اتفاق بیافتد و این امر به عناوین مختلفی می‌تواند اتفاق بیافتد:
- چرخش مچ پا به داخل یا خارج
- پیچ خوردن مفصل مچ پا به کنار
- کشش مفصل مچ پا به داخل یا خارج
- اعمال فشار شدید به مفصل مچ پا با مستقیم فرود آمدن روی آن هنگام پرش از یک ارتفاع زیاد

علائم

علائم و نشانه‌های آسیب‌ها و شکستگی‌های وارده به مچ پا، معمولاً مشخص و واضح هستند:

درد یکی از علائم شایع آن است.
- اغلب درد در محل دقیق خود شکستگی حس نمی‌شود.
- ممکن است شکستگی‌هایی همراه با شکستگی مچ پا، در پا(خصوصاً در کنار انگشت شست کوچک) یا زانوی فرد ایجاد شود که باعث ایجاد درد شود.
- اعلب درد در ناحیه مچ پاست که فرد را از حرکت باز می‌دارد.
التهاب و ورم نیز اغلب اطراف مچ پا مشاهده می‌شود.
- التهاب نشان دهنده این است که بافت نرم نیز آسیب دیده که باعث تجمع خون اطراف مفصل مچ پا یا مایعات درون مفصلی، اغلب خون، دورن خود مفصل شده است.
- وقتی خون درون مفصل مچ پا جمع می‌شود به آن هماتروز گویند.
ممکن است بعد از مدتی کبودی نیز اطراف مفصل مشاهده شود. این کبودی می‌تواند تا نزدیک کف پا و حتی پنجه‌های پا امتداد یابد.
در شکستگی‌های شدید، از ظاهر استخوان اطراف مچ پا به وضوح از شکل اصلی خود خارج می‌شود.
- پوست روی یک استخوان شکسته مچ پا ممکن کشیده شود.
- حتی ممکن است خود استخوان شکسته شده بیرون بزند.
اگر به عصب یا رگ خونی که تامین کننده پا است، آسیب وارد شود، ممکن است درد بیشتر، به همراه بی رنگ شدن پوست پا، بی حسی یا عدم توانایی حرکت دادن پا یا انگشت شست پا نیز مشاهده شود.

چه زمان نیاز به مراقبت‌های پزشکی است؟

در صورت مشاهده علائم زیر فوراً به بخش مراقبت‌های ویژه مراجعه نمایید:

از شکل افتادن استخوان مچ پا
خارج شدن استخوان از پوست
درد غیر قابل تحمل علی رغم مصرف مسکن
عدم توانایی حرکت دادن انگشتان پا
عدم توانایی حرکت دادن مچ پا
بی حسی جزئی یا کلی مچ پا
سرد یا آبی شدن پا

تشخیص

هنگام معاینه مچ پای آسیب دیده، هدف اصلی تعیین این است که آیا فقط یکی از استخوان‌های مچ پا شکسته یا مفصل مچ پا آنقدر آسیب دیده که ناپایدار شده است. ناپایداری مچ پا اغلب نشان دهنده شکستگی همزمان چند استخوان، شکستگی همراه با آسیب رباط یا گاهاً آسیب به رباط مچ پا به تنهایی است. پزشک معالج با معاینه مچ پای بیمار، به دنبال علائم زیر می‌گردد:

نشانه‌هایی از کبودی، خراشیدگی یا بریدگی پوست
ورم، خونریزی و آسیب دیدگی بافت
درد، از شکل خارج شدن، ساییدگی یا جابجایی استخوان شکسته زانو، ساق، مچ پا و کف پا
درد، ناپایداری مفصل مچ پا یا پارگی کامل رباط
تجمع مایعات درون مفصل مچ پا و میزان پایداری مفصل
ضربان و شواهدی مبنی بر آسیب دیدگی رگ‌های خونی
میزان وجود حس و حرکت در مچ پا و پا

درمان

مراقبت‌های اولیه در خانه

روی مچ پای آسیب دیده فشار وارد نکنید تا آسیب‌دیگی آن بیشتر نشود.
مچ پای خود را بالا بگیرید تا ورم و درد کاهش یابد.
کیسه یخ روی محل آسیب دیدگی اعمال نمایید تا درد و التهاب کاهش یابد. یخ را مستقیم روی محل شکستگی قرا ندهید. اعمال کیسه یخ تا ۴۸ ساعت موثر است.

دارو

بسته به میزان درد، پزشک معالج ممکن است داروهای مسکن قوی‌تری را تجویز نماید. این داروها فقط در صورت نیاز باید مصرف شوند. هنگام مصرف این داروها از رانندگی و انجام کار سنگین فیزیکی خودداری نمایید.

گچ گرفتن

در صورتی که استخوان‌های مچ پا در موقعیت درست خود قرار نگیرند، پزشک درمان‌کننده قبل از قرار دادن گچ یا آتل، آنها را به جا می‌اندازد. پس از کاهش ورم و بررسی مجدد مچ پا، متخصص ارتوپد یا پزشک اورژانس ممکن است از گچ یا آتل کیپ‌تری استفاده کند. نوع شکستگی تعیین کننده استفاده از نوع گچ است، به طوری که ممکن است از گچی استفاده شود که شما بتوانید روی آن قدم بگذارید و تا حدی فشار وزن را تحمل کنید، یا ممکن است هنوز نیاز به گچ داشته باشید که قادر به تحمل فشار وزن نباشید و باید از یک چوب زیر بغل برای کمک به راه رفتن استفاده کنید.

فیزیوتراپی بعد از شکستگی مچ پا

بلافاصله پس از قرار دادن شکستگی در موقعیت صحیح، ممکن است به پزشک متخصص طب فیزیکی ارجاع داده شوید تا یاد بگیرید چگونه از چوب زیر بغل، عصا یا واکر استفاده کنید. متخصص طب فیزیکی و توانبخشی به شما کمک می‌کند تا فشارهای وزنی نامناسب را بر روی پا و مچ پا خود اعمال نکنید. او ممکن است ورزش‌های سبکی را برای تقویت عضلات زانو، مفصل لگن و ران توصیه کند تا در طول فرآیند بهبود شکستگی، عضلاتی که در راه رفتن کمک می‌کنند، تضعیف نشوند. البته، در صورتی که مچ پای شما در گچ یا آتل باشد، واضح است که ورزش‌های مرتبط با مچ پا را انجام نخواهید داد.

بازتوانی و فیزیوتراپی بعد از ترمیم شکستگی

بعد از ترمیم استخوان شکسته مچ پا، پزشک معالجتان گچ پایتان را باز می‌کند و اجازه وارد کردن فشار وزنی بیشتری روی آن را می‌دهد. بعد از معاینه دقیق مچ پای شما، متخصص طب فیزیکی و توانبخشی، فیزیوتراپی مچ پای شما را آغاز می‌نماید. شما هنوز باید از ابزارهای کمکی مانند چوب زیر بغل و عصا برای راه رفتن کمک بگیرید. متخصص طب فیزیکی و توانبخشی، از روش‌های درمانی زیر برای کمک به کاهش ورم و درد اطراف مچ پای شما استفاده می‌نماید: